Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Başkan Ursula von der Leyen tarafından daha önce gündeme getirilen, işgal altındaki Filistin topraklarında bulunan yasa dışı yerleşimlerden gelen ürünlere yönelik potansiyel ticaret tedbirlerini değerlendiren "seçenek belgesi"ni bu hafta içinde sunacağını duyurdu.

AB Komisyonu sözcülerinden Anouar El Anouni, günlük basın toplantısında yöneltilen bir soru üzerine, Başkan von der Leyen'in de belirttiği gibi, belgenin gelecek hafta yapılacak Dış İlişkiler Konseyi'nin Ticaret Bakanları formatındaki toplantısından önce üye devletlerin istifadesine sunulacağını ifade etti. Bu açıklama, söz konusu belgenin bu hafta içinde kamuoyuna duyurulacağı anlamına geliyor.

Başkan von der Leyen, geçtiğimiz hafta yaptığı bir açıklamada, İsrail'e karşı eylemsizlikle suçlandığı bir dönemde, işgal altındaki Filistin topraklarındaki yasa dışı yerleşimlerden gelen ürünlere yönelik olası ticaret tedbirlerini değerlendirecek bir seçenek belgesi hazırlanacağını duyurmuştu. Bu belge, 13 Temmuz'da düzenlenecek Ticaret Bakanları toplantısında üye ülkelerin değerlendirmesine sunulacak. Ancak Komisyon, belgenin içeriği ve değerlendirilecek ticaret seçenekleri hakkında henüz detaylı bilgi paylaşmaktan kaçınıyor.

AB'de son dönemde, İsrail'in işgal altındaki Filistin topraklarında kurduğu yasa dışı yerleşimlerle bağlantılı kişi ve kuruluşlara yönelik yaptırımlar ile bu yerleşimlerden gelen ürünlerin Avrupa pazarındaki durumu üzerine tartışmalar yoğunluk kazandı. Uluslararası hukuk alanında faaliyet gösteren Global Echo Litigation Center'ın raporuna göre, 2017-2026 döneminde Avrupa'ya ihraç edilen İsrail tarım ürünlerini taşıyan 5 bin 900'den fazla sevkiyatın yüzde 17,2'sinin yasa dışı yerleşimlerden kaynaklandığı belirtiliyor.

AB, İsrail'in işgal altındaki Filistin topraklarında kurduğu yerleşimleri uluslararası hukuka aykırı buluyor ve bu yerleşimlerin iki devletli çözüm perspektifini zayıflattığını vurguluyor. Ancak 7 Ekim 2023'ten bu yana Avrupa kentlerinde sokaklara da taşınan ve bazı üye ülkeler ile Avrupa Parlamentosu vekilleri tarafından dile getirilen bu yöndeki talepler daha önce karşılık bulmamıştı.

Yoğun eleştirilerin ardından hazırlanan AB Komisyonu'nun seçenek belgesinin, yasa dışı yerleşimlerden gelen ürünlere yönelik olası ticaret tedbirlerine ilişkin hukuki ve siyasi alternatifleri içermesi bekleniyor. Belge, tek başına bağlayıcı bir karar niteliği taşımıyor; bunun yerine üye ülkelere izlenebilecek farklı politika seçenekleri sunmayı hedefliyor. Ticaret Bakanları Toplantısı'nın ardından üye ülkelerin belirli bir seçenek üzerinde uzlaşması durumunda, AB Komisyonu bu uzlaşmayı daha sonra resmi bir hukuki teklife dönüştürebilecek.