Antalya'nın doğal güzellikleriyle bilinen Akseki ilçesinde, sonbahar mevsiminin gelmesiyle birlikte yöreye özgü andız pekmezi üretimi yeniden başladı. Toros Dağları'nın engebeli arazilerinde doğal olarak yetişen andız ağaçlarının kozalakları, günler süren yoğun bir emeğin ardından geleneksel yöntemlerle pekmeze dönüştürülüyor.
Akseki'nin dağlık bölgelerinden tek tek toplanan andız kozalakları, çuvallarla evlere taşınıyor. Pekmez üretimi için hazırlık aşamasında, kozalaklar ya makineler yardımıyla ya da çekiç ve keser gibi geleneksel el aletleriyle kırılarak işlenmeye hazır hale getiriliyor.
Akseki ilçesine bağlı Alaçeşme Mahallesi'nde ikamet eden Abdullah Uğur, andız pekmezi üretiminin aşamalarını detaylandırdı. Uğur'un aktardığına göre, dağdan getirilen andız meyveleri ilk olarak suda iki gün boyunca ıslatılıyor. Bu sürenin sonunda süzülen kozalaklar, bir gün daha dinlenmeye bırakılarak durulması sağlanıyor. Ardından, büyük kazanlarda kaynatma işlemine geçiliyor. Kıvamını alan pekmez, soğumaya bırakıldıktan sonra paketlenerek tüketime hazır hale geliyor.
Andız pekmezi yapımında kullanılan kozalaklar toplandıktan ve kırıldıktan sonra birkaç gün suda bekletiliyor. Süzülen bu sıvı, büyük kazanlarda yaklaşık 18 saat süren uzun bir kaynatma işlemine tabi tutuluyor. Yaklaşık bir hafta süren bu zahmetli üretim sürecinin sonunda suyun koyulaşarak pekmez kıvamına ulaşması sağlanıyor. Ürünün soğumasının ardından paketleme işlemi yapılıyor.
Üretimdeki verimlilik de dikkat çekici; yaklaşık 5 kilogram andız kozalağından yalnızca 1 kilogram pekmez elde ediliyor. Toros Dağları'nda yetişen bitkilerden yağ da çıkaran Abdullah Güven, andız pekmezi üretiminin oldukça zahmetli bir süreç olduğunu vurguladı. Güven, kozalakların toplanmasından kırılmasına, suda bekletilmesinden kazanlarda kaynatılarak pekmeze dönüşmesine kadar geçen tüm aşamaların yoğun emek gerektirdiğini belirtti. Güven ayrıca, bu iğne yapraklı ağaçların yöre halkı tarafından faydalı kabul edildiğini ifade etti.
Akseki'de geleneksel yöntemlerle hazırlanan andız pekmezinin kilogramı 500 liradan alıcı buluyor. Yöre halkından bazıları topladıkları kozalakları kendi ihtiyaçları için değerlendirirken, bazıları da bunları pekmez üreticilerine satarak aile bütçelerine katkı sağlıyor. Sonbaharda başlayan kozalak toplama çalışmaları, günler süren hazırlık ve uzun kaynatma işlemleriyle tamamlanıyor. Bu üretim süreci, yörede geleneksel yöntemlerin sürdürülmesine ve yerel ekonomiye önemli bir destek sağlıyor.
Toros Dağları'nda doğal olarak yetişen andız, iğne yapraklı ağaçlar grubunda yer alıyor ve kozalakları geleneksel pekmez üretiminde kullanılıyor. Bölgenin doğal ürünlere dayalı üretim kültüründe önemli bir yere sahip olan andız pekmezi, yöre halkı tarafından özellikle kış aylarında sıkça tüketiliyor. Halk arasında astım, bronşit ve öksürük gibi rahatsızlıklara iyi geldiğine inanılan andız pekmezi, Akseki'nin doğal zenginliklerinden biri olarak öne çıkıyor.