Antalya'da milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren yeni düzenlemeler, gayrimenkul sektöründe geniş yankı uyandırdı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı öncülüğünde yürütülen bu süreç, özellikle 2021 yılından sonra yapı ruhsatı alarak iskan aşamasına gelen modern yapıların belirli periyotlarla kontrolden geçmesini zorunlu kılıyor. Amaç, binaların ömrünü uzatmak ve olası riskleri en aza indirmek.
Uygulama, yapım sonrası binaların kaderine terk edilmesinin önüne geçmeyi hedefliyor. Geçmişte yaşanan depremler, yapıların zamanla gördüğü zararların ve izinsiz değişikliklerin yol açtığı tehlikeleri gözler önüne sermişti. Yeni yönetmelik, binaların sadece kağıt üzerinde değil, fiziki olarak da sürekli izlenmesini sağlıyor. Sektör temsilcileri ve uzmanlar, bu uygulamanın Türkiye'deki yapı stokunun kalitesini yükselteceğini ve toplumsal bilinci artıracağını belirtiyor.
Yeni denetim mekanizması, Bina Kimlik Sertifikası uygulamasıyla entegre edilerek 2021 sonrası inşa edilen tüm yeni konut ve ticari yapıları kapsıyor. Bakanlık yetkilileri, bu yapıların seçilmesinin temel nedenini, yeni nesil binaların standartlarının kayıt altında tutulması ve olası bozulmaların erkenden tespit edilmesi olarak açıklıyor. Ev sahipleri ve apartman yöneticileri, binalarının bu kapsama girip girmediğini e-devlet sistemi üzerinden veya ilgili belediyelerin imar müdürlüklerinden öğrenebiliyor.
Uzman denetçiler tarafından binalarda yapılacak incelemeler detaylı bir form üzerinden yürütülecek. Bu denetimlerde yapının mimari projesine sadık kalınması kritik önem taşıyor. Özellikle zemin katlarda dükkan genişletmek amacıyla kolon kesilmesi, duvar yıkılması veya taşıyıcı sistemlere dışarıdan müdahale edilmesi gibi yasa dışı uygulamalar sıkı bir şekilde kontrol edilecek. Denetim ekipleri, binanın taşıyıcı iskeletinde oluşabilecek en küçük bir çatlak veya deformasyonu gözlemsel olarak raporlayacak.
Denetimler sadece taşıyıcı sistemle sınırlı kalmayacak. Binanın dış cephe çıkmaları, istinat duvarlarının dayanıklılığı, kat sayısının ruhsata uygunluğu ve asansörlerin periyodik bakımlarının yapılıp yapılmadığı da incelenecek. Binanın resmi evraklarında yer alan kullanım amacı ile fiili kullanım durumunun uyuşup uyuşmadığı da denetçilerin dikkat ettiği bir diğer husus. Tespit edilen aykırılıklar raporlanarak ilgili idari makamlara bildirilecek.
Periyodik denetimlerin tarafsız ve güvenilir bir şekilde yürütülmesi için bakanlık özel bir mekanizma kurdu. Her yılın ocak ayında elektronik sistem üzerinden, yetkili yapı denetim kuruluşları ile denetlenecek binalar eşleştiriliyor. Görevlendirilen denetim firmaları, atamanın yapılmasından itibaren en geç 2 ay içinde incelemelerini tamamlamak zorunda. Bu süreçte bina yöneticisi, kat maliklerinden biri veya mahalle muhtarı denetim ekibine eşlik ederek sürecin şeffaf ilerlemesine katkı sağlayacak.
Denetim ekiplerine yönelik herhangi bir engelleme, tehdit veya şiddet girişimi yaşanması durumunda süreç kolluk kuvvetlerinin desteğiyle sürdürülecek. Bu durum, denetimlerin aksamadan tamamlanmasını garanti altına alıyor. Denetimlerin maliyetleri ve detaylı işleyiş usulleri ise bakanlık tarafından çıkarılan yönetmeliklerle net bir şekilde belirlenmiş durumda.