Sürdürülebilir kent ulaşımı alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarının bir araya gelerek oluşturduğu Brüksel merkezli "Clean Cities" kuruluşu, Avrupa'daki kentlerin hava kalitesini değerlendiren "2026 Kent Sıralaması"nı yayımladı. Araştırma, azot dioksit ve ince partikül madde düzeylerini, Avrupa Birliği'nin 2030 yılında uygulamaya başlayacağı günlük ve yıllık sınır değerlerle karşılaştırdı.

Kuruluş tarafından yapılan yazılı açıklamaya göre, çalışmada ağırlıklı olarak Avrupa Çevre Ajansı'nın ölçümleri baz alındı. Hava kirliliği düzeylerinin yanı sıra, son on yıldaki değişimler ve kentlerin uyguladığı ulaşım politikaları da detaylı bir şekilde değerlendirildi. Bu kapsamlı analiz, Avrupa şehirlerinin sürdürülebilir ulaşım hedeflerine ne kadar yakın olduğunu ortaya koymayı amaçladı.

Sıralamada, Kopenhag ile birlikte Stockholm ve Helsinki metropol bölgeleri, her iki kirletici için belirlenen günlük ve yıllık sınır değerlerin tamamını karşılayarak “A” notu alan tek kentler oldu. Bu başarı, adı geçen kentlerin hava kalitesini iyileştirme konusundaki kararlı adımlarını gösteriyor. Ancak, incelenen 18 kentin dört sınır değerin hiçbirini karşılayamaması, Avrupa genelinde hava kirliliğinin ciddiyetini gözler önüne serdi.

Listenin son üç sırasında Zagreb, Bükreş ve Atina yer aldı. En düşük notlar olan “E” ve “F”yi alan 11 kentin tamamının Güney, Orta ve Doğu Avrupa’da bulunması dikkat çekti. Özellikle Atina, metreküp başına 37,6 mikrogram ile incelenen kentler arasında en yüksek ortalama azot dioksit düzeyine sahip şehir olarak belirlendi. Belçika'dan Gent dördüncü, Brüksel beşinci ve Anvers 21'inci sırada yer aldı.

Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri, incelenen 40 kentin hiçbirinin Dünya Sağlık Örgütü'nün hava kalitesi kılavuz değerlerinin tamamını karşılayamaması oldu. Bu durum, Avrupa kentlerinin genel olarak sağlıklı hava kalitesi standartlarının gerisinde kaldığını gösteriyor. Ancak, düşük emisyon bölgeleri oluşturulması, elektrikli otobüslerin yaygınlaştırılması, okul çevrelerinde araç trafiğinin kısıtlanması ve bisiklet altyapısının geliştirilmesi gibi önlemlerin hava kirliliğinin azaltılmasına önemli katkılar sağladığı da belirtildi. Kopenhag, Stockholm, Stuttgart, Oslo ve Londra, son on yılda azot dioksit düzeylerinde belirgin düşüş kaydedilen kentler arasında yer aldı.

Avrupa Birliği’nin yeni hava kalitesi kurallarına göre, 1 Ocak 2030 tarihine kadar yıllık ortalama azot dioksit düzeyinin metreküp başına 20 mikrogramı, ince partikül madde düzeyinin ise 10 mikrogramı aşmaması gerekiyor. Günlük ortalama sınırları ise azot dioksit için 50 mikrogram, ince partikül madde için 25 mikrogram olarak belirlenmiş olup, her iki kirletici için de günlük sınırın yılda en fazla 18 gün aşılmasına izin veriliyor.