Sürdürülebilir kent ulaşımı alanında faaliyet gösteren Brüksel merkezli Clean Cities adlı kuruluş, Avrupa kentlerindeki hava kalitesi durumunu mercek altına alan "2026 Kent Sıralaması"nı açıkladı. Araştırmada, azot dioksit ve ince partikül madde düzeyleri, Avrupa Birliği'nin (AB) 2030 yılı için belirlediği günlük ve yıllık sınır değerleriyle karşılaştırıldı.
Çalışma, ağırlıklı olarak Avrupa Çevre Ajansı'nın ölçümlerini temel alırken, kirlilik düzeylerinin yanı sıra son on yıldaki değişimler ve kentlerin uyguladığı ulaşım politikaları da detaylı bir şekilde değerlendirildi. Sonuçlar, Avrupa kentlerinin hava kalitesi konusunda önemli zorluklarla karşı karşıya olduğunu ortaya koydu.
Kopenhag, Stockholm ve Helsinki metropol bölgeleri, iki temel kirletici için belirlenen hem günlük hem de yıllık tüm sınırları karşılayarak sıralamada "A" notu alan tek kentler oldu. Ancak, incelenen 18 kentin hiçbirinin dört sınır değerin tamamını karşılayamadığı gözlemlendi. Sıralamanın son üç sırasında Zagreb, Bükreş ve Atina yer alırken, en düşük notlar olan "E" ve "F"yi alan 11 kentin tamamının Güney, Orta ve Doğu Avrupa'da bulunması dikkat çekti.
Atina, metreküp başına 37,6 mikrogram ile incelenen kentler arasında en yüksek ortalama azot dioksit düzeyine sahip olarak öne çıktı. Belçika'dan Gent dördüncü, Brüksel beşinci sırada yer alırken, Anvers 21'inci sırada konumlandı.
Araştırmanın belki de en çarpıcı bulgusu, incelenen 40 kentin hiçbirinin Dünya Sağlık Örgütü'nün hava kalitesi kılavuz değerlerinin tamamını karşılayamaması oldu. Bu durum, Avrupa genelinde hava kalitesinin iyileştirilmesi için daha kapsamlı adımların atılması gerektiğini gösterdi.
Raporda, düşük emisyon bölgeleri oluşturulması, elektrikli otobüslerin yaygınlaştırılması, okul çevrelerinde araç trafiğinin kısıtlanması ve bisiklet altyapısının geliştirilmesi gibi önlemlerin hava kirliliğinin azaltılmasına önemli katkı sağladığı belirtildi. Son on yılda azot dioksit düzeylerinde belirgin düşüş kaydedilen kentler arasında Kopenhag, Stockholm, Stuttgart, Oslo ve Londra gösterildi.
AB'nin yeni hava kalitesi kurallarına göre, 1 Ocak 2030'a kadar yıllık ortalama azot dioksit düzeyinin metreküp başına 20 mikrogramı, ince partikül madde düzeyinin ise 10 mikrogramı aşmaması gerekiyor. Günlük ortalama sınırları ise azot dioksit için 50 mikrogram, ince partikül madde için 25 mikrogram olarak belirlenirken, her iki kirletici için de günlük sınırın yılda en fazla 18 gün aşılmasına izin veriliyor.