Türkiye turizm ve dijital hizmetler sektöründe uzun süredir beklenen önemli bir adım atıldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu’nda kabul edilen yeni kanun teklifi, uluslararası dijital konaklama platformlarının Türkiye'deki çalışma prensiplerini kökten değiştiriyor. 2017’den bu yana faaliyetleri kısıtlı olan Booking.com gibi devlerin yanı sıra Expedia ve Airbnb benzeri küresel aktörleri de kapsayan düzenlemeler, sektörde yeni bir denge kurmayı amaçlıyor. Yasalaşma sürecinin tamamlanmasıyla birlikte, Türkiye'deki tüketicilere ve konaklama tesislerine aracılık eden tüm yabancı dijital platformlar sıkı bir denetim ve izin mekanizmasına tabi olacak.
Yasal düzenlemeye göre, mevcut küresel platformların Türkiye’de hizmet vermeye devam edebilmeleri için düzenlemenin yürürlüğe girmesinden itibaren 3 ay içinde Kültür ve Turizm Bakanlığına resmi izin belgesi başvurusunda bulunmaları şart koşuluyor. Bu izin belgesinin ilk bedeli 5.000.000 TL olarak belirlenirken, bu miktar her takvim yılı başında açıklanan yeniden değerleme oranına göre güncellenecek. Alınan belgelerin geçerlilik süresi 2 yıl ile sınırlı olacak; bu sürenin sonunda şirketlerin şartları koruyup korumadıkları yeniden değerlendirilecek ve denetimlerden geçmeyen platformların Türkiye pazarında kalmasına izin verilmeyecek.
Yeni yasaya eklenen kritik bir maddeyle, uluslararası seyahat ve konaklama portallarının Türkiye’deki tüketiciler ile yerel işletmeler karşısında somut bir hukuki muhatap oluşturması zorunlu hale getirildi. Türkiye'de hizmet vermek isteyen tüm yabancı dijital platformlar, adli ve idari makamların resmi tebligatlarını kabul edebilecek yetkili bir temsilci atamak ve temsilcilik açmak zorunda kalacak. Bu temsilcilik yapılanması sayesinde yerli tüketicilerin mağduriyetlerinde veya tesis sahiplerinin hukuki uyuşmazlıklarında muhatap bulma sorunu ortadan kalkacak, süreçlerin hızla çözüme kavuşturulması sağlanacak.
Yerel konaklama tesislerini korumayı hedefleyen düzenleme, platformların işletmelerden talep edebileceği komisyon oranlarına da üst sınır getiriyor. Kanun maddesine göre dijital platformlar, sundukları aracılık hizmeti karşılığında vergiler hariç satış bedelinin en fazla %17,0’sini komisyon olarak faturalandırabilecek. Belirlenen bu azami oranı aşan veya kuralları ihlal eden şirketlere ağır idari para cezaları uygulanacak. Kural ihlallerinin tekrarlanması durumunda ise söz konusu platformların çalışma ve izin belgeleri derhal iptal edilerek faaliyetlerine son verilecek.
Türkiye turizm ekosisteminde haksız rekabeti önlemeyi amaçlayan yasal paket, mali boyutlarıyla da öne çıkıyor. Yabancı dijital platformların Türkiye’de elde ettikleri gelirler üzerinden dijital hizmet vergisi mükellefiyetlerini eksiksiz yerine getirmeleri zorunlu kılınacak. Bununla birlikte, turizm altyapısına katkı sağlamak amacıyla yabancı dijital konaklama platformlarından %0,075 oranında turizm payı tahsil edilmesi planlanıyor. Bu adımlarla hem yerli platformlar ile küresel aktörler arasında vergi adaleti sağlanacak hem de ülke ekonomisine düzenli bir kaynak aktarımı gerçekleşecek.
Sistem dahilinde ilan yayınlayan tesislerin güvenilirliği de kontrol altına alınacak. Platformlar üzerinden yayınlanan tüm konaklama ilanlarında, ilgili tesislerin veya turizm amaçlı kiralanan konutların Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen belge numaralarının doğrulanması şartı aranacak. Ayrıca, platformların işletmeleri zorla kampanyalı satış yapmaya itmesi, farklı kanallarda daha uygun fiyat sunulmasını engellemesi veya hukuki haklarını arayan işletmelerin arama sıralamalarını düşürerek cezalandırması kesin olarak yasaklanacak.
Yeni yasal düzenleme çerçevesinde belirlenen şartları yerine getirmeyen veya izin belgesi iptal edilen şirketler için ağır yaptırımlar öngörülüyor. Türkiye'de izin belgesiz faaliyet yürütmekte ısrar eden veya yükümlülüklerini aksatan yabancı platformların web sitelerine ve mobil uygulamalarına erişimin engellenmesi kararı verilebilecek. Bu kapsamlı adım, sadece Booking.com’un pazara dönüşünü düzenlemekle kalmayıp, Türkiye sınırları içerisinde ticari faaliyet gösteren tüm uluslararası konaklama portallarını şeffaf, vergilendirilebilir ve denetlenebilir bir hukuki zemine çekecek.
Söz konusu yasal şartların TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilip Resmi Gazete’de yayımlanması durumunda, yeni kuralların 1 Ocak 2027 tarihinde resmen yürürlüğe girmesi planlanıyor. Bu yürürlük tarihinden itibaren Türkiye pazarında yer almak isteyen tüm yabancı dijital konaklama şirketlerinin belirlenen yasal takvime uyum sağlayarak altyapılarını hazırlamaları gerekecek. Sürecin tamamlanmasıyla birlikte Türkiye turizm sektörü, uluslararası standartlarda denetlenen ve tüketici haklarını koruyan daha güvenli bir dijital pazara kavuşmuş olacak.