Antalya'dan bildirildiğine göre, Sayıştay denetimleri, 4857 sayılı İş Kanunu'nda yer alan ve çalışanın beden ve ruh sağlığını korumayı amaçlayan haftalık 45 saati aşan fazla mesai sınırının kamu kurumlarında yaygın olarak ihlal edildiğini gözler önüne serdi. Yasalara göre bir işçinin bir yıl içinde yapabileceği toplam fazla çalışma süresi 270 saat ile sınırlı olmasına rağmen, tam 37 farklı kamu kurumunda bu kuralın çiğnendiği resmi raporlara yansıdı. Bu durum, kamu yönetiminde ciddi bir mevzuat ihlaline işaret ediyor.
Mevzuat, fazla mesai için personelin yazılı onayını zorunlu kılarken, denetim sonuçları bu onay mekanizmasının ötesinde doğrudan süre sınırının devasa boyutlarda aşıldığını net bir şekilde ortaya koydu. Sayıştay uzmanları, kurumların fazla mesai yapan personele hak ettiği parasal karşılığı eksiksiz ödemiş olmasının, yasal sınırın aşılmasıyla oluşan mevzuat aykırılığını ortadan kaldırmadığını kesin bir dille vurguladı. Uzmanlar, “ödemesini yapıyoruz” şeklindeki savunmaların işçilerin yasal sürelerin üzerinde çalıştırılmasına meşruiyet kazandırmayacağını belirtti. Zira yasaların temel gayesi çalışanın aşırı yıpranmasını önlemek olduğundan, parasal tazminat bu kuralın ihlali için bir gerekçe sayılmıyor.
Denetimlere takılan kurumlar arasında en yüksek parasal hacim İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) bünyesinde gerçekleşti. İSKİ'de 2025 yılı içerisinde 943 personelin 270 saatlik yasal sınırı aştığı ve bu çalışmalar karşılığında çalışanlara toplam 238.373.613 TL tutarında fazla mesai ödemesi yapıldığı belirlendi. İzmir'de toplu ulaşım hizmeti sunan ESHOT Genel Müdürlüğü'nde ise yasal sınırı aşan çalışan sayısı 2.897 kişiye kadar ulaştı. ESHOT bünyesindeki 1.160 personelin bir yılda 401 ile 500 saat arasında ilave mesai yaptığı, hatta 13 personelin yıllık fazla çalışma süresinin 801 saatin üzerine çıktığı tespit edildi. Benzer ihlaller Metro İstanbul'da 397, Ulaşımpark'ta 1.391, Hatay Büyükşehir Belediyesi'nde 1.113 ve Sakarya Büyükşehir Belediyesi'nde 751 personel için raporlandı.
Kişi başına düşen fazla çalışma süreleri ise ürkütücü boyutlara ulaştı. İzmir Urla Belediyesi'nde bazı işçilerin yıllık fazla çalışma sürelerinin 271 saat ile 1.758 saat arasında değiştiği belirlendi. Zonguldak Belediyesi'nde 2 personelin bir yılda 1.300 saatin üzerinde, Düzce Belediyesi'nde bir çalışanın 1.130 saat fazla mesai yaptığı, bazı formenlerin mesai sürelerinin de 1.000 saati aştığı görüldü. Bu yüksek süreler, personelin fiziki dayanıklılık sınırlarının sonuna kadar zorlandığını kanıtlar nitelikte.
Sayıştay tespitleri yalnızca ana hizmet binaları veya bağlı idarelerle sınırlı kalmadı. Belediyelere bağlı iştirak şirketlerinde de benzer kural ihlallerinin yaygın şekilde yaşandığı görüldü. ESTRAM Hafif Raylı Sistemler şirketinde 466, Etimesgut Belediyesi'ne ait şirkette 364, İETT Genel Müdürlüğü'nde 199 ve Balıkesir Toplu Taşıma bünyesinde 137 çalışanın 270 saatlik sınırı aştığı saptandı. Çorum Belediyesi bünyesinde de 125 personelin yasal limitlerin üzerinde mesai yaptığı belirlendi. Düzce'de bir belediye iştirakine ait beton fabrikasında çalışan 22 işçiden 14'ünün yıllık fazla mesaisinin 300 saati geçtiği anlaşıldı. Ağır ve tehlikeli iş sınıfına giren bu tür üretim tesislerinde yasal sürelerin aşılması, iş kazası risklerini de beraberinde getiriyor.
Sayıştay'a yanıt veren kurum yöneticileri, sorunun yapısal nedenlerden kaynaklandığını savundu. ESHOT yönetimi, kent içi toplu taşıma hizmetlerinin kesintisiz yürütülmesi gerektiğini ve 470 kişilik sürücü kadrosu açığı bulunduğunu belirterek, mevcut personelin mecburen fazla mesaiye yönlendirildiğini ifade etti. İSKİ Genel Müdürlüğü ise kentin su ve kanalizasyon altyapısını korumak amacıyla 7 gün 24 saat esasına göre vardiyalı hizmet verdiklerini ve ihlallerin özellikle şoförlük, kanalizasyon müdahale, bakım-onarım ve şebeke arıza gibi kesintisiz saha hizmeti sunan birimlerde yoğunlaştığını açıkladı. Yapılan savunmalar kamu hizmetinin aksatılmaması gerekliliğini vurgulasa da Sayıştay uzmanları yasal çerçevenin korunması gerektiğinin altını çiziyor.