Kepez Belediyesi'nin Aktoprak Mahallesi'nde her cuma kurduğu üretici pazarına bu hafta katılım rekor kırdı. 180 kayıtlı çiftçi tezgah açtı; bu rakam pazarın iki yıllık geçmişindeki en yüksek katılım. Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin geçen ay devreye aldığı yeni 'Üretici Pazarı Standardı' yönetmeliği kapsamında ÇKS (Çiftçi Kayıt Sistemi) belgesi zorunluluğu titizlikle uygulanıyor.
Mahalle pazarı, yeni yönetmeliğin Kepez ilçesindeki ilk uygulama noktası olarak öne çıkıyor. Önceki dönemde aracılar ve kayıtsız satıcıların pazarı doldurması, tüketici güvenini sarsmıştı. Yeni yönetmelik kapsamında pazara tezgah açmak için Çiftçi Kayıt Sistemi numarası, üretim yapılan arazi büyüklüğü ve yıllık üretim miktarı belgesi Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü onayıyla teslim edilmesi zorunlu. Bu kayıt, sahte 'üretici' kimliği altında aracıların pazara girmesini önlüyor.
Ürün yelpazesi açısından bu hafta öne çıkan kalemler şu şekilde: mevsim sebzelerinden domates (üretici fiyatı 6,50 lira/kg), salatalık (3,50 lira/kg), biber (8 lira/kg), patlıcan (5,50 lira/kg) ve kabak (4 lira/kg); meyve tarafında çilek (28 lira/kg, sezon sonu), karpuz (5 lira/kg, ilk sezon), kayısı (15 lira/kg) ve kiraz (32 lira/kg, ilk sezon). Doğal süt ürünleri (peynir, yoğurt, ayran), ev yapımı reçel-turşu-konserve ve bal da yelpazede yer alıyor.
Fiyat şeffaflığı açısından her tezgaha standart format etiket asma zorunluluğu uygulanıyor. Etiket; ürün adı, kilo başına fiyat, üretici köyü/mahallesi ve son hasat tarihini içeriyor. Tüketiciler fiyat ve menşei karşılaştırması Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin Antalya Kart uygulamasında haftalık güncellenen 'Üretici Pazarı Fiyat Listesi' bölümünden de yapabiliyor. Bu yaklaşım, vatandaşa fiyat öngörülebilirliği sağlıyor.
Üreticiler tarafından gelen ilk değerlendirmeler olumlu yönde. Kepez Belediyesi'nin yaptığı anlaşmaya göre üreticiler pazara aracılar üzerinden satış yaptıklarında elde ettikleri kazancın yaklaşık iki katını doğrudan satış üzerinden kazanabiliyor. Bu yapı, küçük ve orta ölçekli üreticilerin geçim açısından önemli bir destek. Korkuteli, Akseki ve İbradı gibi iç ilçelerden gelen üreticiler, ürünlerini doğrudan tüketiciye satarak gelir farkını ortadan kaldırıyor.
Denetim mekanizması açısından, pazar zabıta birimleri ve İl Tarım Müdürlüğü ekiplerinin ortak ekiplerince düzenli olarak denetleniyor. Endüstriyel ambalajlı ürünler, üreticinin kendi üretmediği başka bölgelerden gelen ürünler ve büyük market zincirlerine ait ürünlerin sergilenmesi yasaklandı. İlk denetimlerde çıkan ihlaller için uyarı veriliyor; tekrarlanması durumunda pazara giriş yasağı uygulanıyor.
Dijital ödeme altyapısı tarafında pazarın bu hafta hizmete giren yeni özelliği dikkat çekti. Tüm tezgahlara QR kod tabanlı dijital ödeme noktası kuruldu; vatandaşlar nakit yanı sıra Antalya Kart ve mobil cüzdan uygulamalarıyla ödeme yapabiliyor. Bu altyapı, üreticilerin satış kayıtlarını dijital olarak tutmasını sağlıyor; vergi kayıtları için de bir referans noktası oluşturuyor.
Önümüzdeki dönemde Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin programı kapsamında üretici pazarı standardının Konyaaltı, Aksu, Manavgat ve Alanya ilçelerine genişletilmesi planlanıyor. Konyaaltı'nın Çakırlar Üretici Pazarı son üç aydır yeni standartlarla çalışıyor; üretici kaydı 84'e, haftalık ziyaretçi sayısı ortalama 6 bine ulaştı. Kepez'in başarısı, modelin diğer ilçelere yaygınlaştırılması için referans niteliği taşıyor.
Kaynak: Kepez Belediyesi ile Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ortak üretici pazarı raporu — kepez.bel.tr