Ekonomi gündemini uzun süredir meşgul eden gayrimenkul ve kira piyasasına ilişkin son veriler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından açıklandı. Güncel istatistikler, mülk ve kiralama sektöründe önemli bir dönüşümün yaşandığını ortaya koydu. Paylaşılan bilgilere göre, yeni kiracıların ödediği tutarlar yıllık bazda yüzde 24,5 oranında artarken, konut fiyatlarındaki yükseliş yüzde 21,1 seviyesinde kaldı. Bu durum, uzun bir aradan sonra kira artış hızının konut fiyat artış hızını geride bıraktığını gösteriyor.
Uzmanlar, açıklanan bu oranların genel enflasyon rakamlarının altında kalması nedeniyle hem kira hem de konut fiyatlarında reel düşüşlerin sürdüğünü vurguluyor. Nominal olarak artışlar devam etse de, alım gücündeki erime mülk piyasasında farklı dinamiklerin ortaya çıkmasına yol açıyor. Özellikle yatırımcılar cephesinde amortisman sürelerinin yeniden hesaplanmasını gerektiren bu tablo, sektördeki hareketliliği de doğrudan etkiliyor.
Üç büyük ilimizdeki aylık fiyat hareketlilikleri incelendiğinde, şehirler arasında belirgin farklılıklar olduğu görüldü. Ekim ayında konut fiyatları Ankara'da yüzde 1,6 ve İstanbul'da yüzde 1,1 oranında artış kaydederken, İzmir'de konut fiyatlarının yüzde 0,6 oranında bir düşüş yaşadığı belirtildi. Yıllık nominal artış sıralamasında ise yüzde 24,8 ile İstanbul zirvede yer aldı. Bu ili yüzde 22,7 ile başkent Ankara ve yüzde 17,9 ile İzmir takip etti.
Bölgesel bazda yapılan incelemeler, ülke genelinde konut artışlarının her yerde aynı oranda olmadığını net bir şekilde ortaya koyuyor. Özellikle Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ illerini kapsayan bölgede yıllık artış yüzde 13 seviyesinde kalarak en düşük artışın yaşandığı alan oldu. Uzmanlar, büyük şehirlerdeki arz ve talep dengesizliğinin bu fiyat farklılıklarında temel belirleyici rol oynamaya devam ettiğini dile getiriyor.
Yeni Kiracı Kira Endeksi verileri, kira pazarındaki aylık hareketliliğin belirgin bir şekilde yavaşladığını gözler önüne seriyor. Ekim ayında bir önceki aya göre yalnızca yüzde 0,1 oranında bir artış yaşanması, kiralama piyasasında tansiyonun bir miktar düştüğünü gösteriyor. Yıllık bazda yüzde 24,5 seviyesine ulaşan nominal artış, enflasyonla kıyaslandığında reel olarak yüzde 4,1 oranında bir gerilemeye işaret ediyor.
Kira artışlarındaki bu durgunluk, özellikle yeni ev tutacak vatandaşlar için piyasada hareket alanının genişlemesine zemin hazırlıyor. İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük metropollerde kira değişimleri farklılık gösterirken, yıllık bazda en yüksek kira artışı yüzde 31 ile yine İstanbul'da gerçekleşti. Adana ve Mersin bölgesinde ise yıllık kira artışı yüzde 16,2 olarak ölçülerek en düşük artışın görüldüğü iller arasında yer aldı.
Kiraların konut fiyatlarına kıyasla daha hızlı yükselmesi, ev sahibi olmanın cazibesi ile ilgili dengeleri yeniden şekillendiriyor. Kira getirisinin mülk fiyatına oranı arttıkça, gayrimenkulün kendini amorti etme süresi kısalıyor ve bu durum yatırımcıların ilgisini çekiyor. Ancak piyasadaki en büyük engel olan yüksek kredi faizleri, geniş kitlelerin konut sahibi olmasını zorlaştırmaya devam ediyor.
Önümüzdeki dönemde piyasanın seyrini belirleyecek en önemli etkenin faiz politikaları olduğu ifade ediliyor. Kredi oranlarında yaşanabilecek olası bir gevşeme, uzun süredir ertelenen konut talebini yeniden tetikleyebilir. Uzmanlar, hem kiracıların hem de mülk almayı planlayan vatandaşların finansal dengelerini bu beklentilere göre şekillendirmesi gerektiğinin altını çiziyor.