Antalya'da ve ülke genelindeki yerel yönetimler bünyesinde uzun yıllardır uygulanan, kamuoyunda ‘babadan oğula’ ya da ‘nesilden nesile istihdam’ şeklinde bilinen uygulamalar, denetim mercilerinin yakın takibine alındı. Hazırlanan son inceleme raporlarında, kamu kurumlarının imzaladığı toplu iş sözleşmelerinde liyakat ve eşitlik ilkelerine aykırı maddelerin bulunduğu net bir şekilde tespit edildi.
Denetimler sırasında ortaya çıkan bu durum, kamu kaynaklarının dağıtımı ve istihdam süreçlerindeki adalet tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Uzmanlar, bu tür ayrıcalıklı geçişlerin fırsat eşitliğini zedeleyerek nitelikli adayların önünü kapattığını savunurken, ilgili belediye yetkilileri ise sosyal dengeyi korumak adına bu tür maddelere ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
Yürütülen denetim faaliyetlerinde temel dayanak olarak Anayasanın 70 inci maddesi gösterildi. İlgili madde, kamu hizmetlerine alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayrımın gözetilemeyeceğini açıkça hükme bağlıyor ve bu kuralın istisnasız uygulanması gerektiğini vurguluyor. Kurum yöneticileri söz konusu maddelerin henüz fiilen uygulanmadığını savunduysa da, denetçiler bu savunmayı hukuken geçerli kabul etmedi. Bir kuralın yazılı metinde yer almasının bile başlı başına eşitlik ilkesini ihlal ettiği ve ileride doğabilecek hukuki ihtilaflara zemin hazırladığı raporda ayrıntılı olarak yer aldı.
Yerel yönetimlerin iştirakleri arasında yer alan bazı şirketlerin toplu iş sözleşmelerinde, emekli olan personelin yakınlarına kadro ayrılmasına yönelik özel bentlerin bulunduğu görüldü. İlgili metinlerde, gerekli şartları taşıyan işçi çocuklarına öncelik tanınması gerektiği yönünde bağlayıcı ibarelerin yer alması denetim raporlarına yansıdı. Kurumlar bu maddelerin sosyal destek amacı taşıdığını ve personelin motivasyonunu artırmayı hedeflediğini belirtse de, denetim raporunda kamu sermayesiyle kurulan yapılarda objektif kriterlerin dışına çıkılamayacağı hatırlatıldı. Benzer şekilde, vefat eden çalışanların yakınlarına yönelik tanınan ayrıcalıklar da hukuka aykırı bulundu.
En sert eleştirilerin yöneltildiği noktalardan biri, iş kazası geçiren veya malul kalan personelin yakınlarının belirli bir süre içinde işe başlatılmasını zorunlu kılan hükümler oldu. Raporda, metinlerde yer alan kesin ifadelerin idareye hiçbir takdir yetkisi bırakmadığı ve bunun ticari teamüllere ters düştüğü ifade edildi.
Denetim sürecinin tamamlanmasının ardından, kamu kaynaklarını kullanan tüm bu kuruluşların sözleşmelerini gözden geçirmesi ve hukuka aykırı maddeleri ayıklaması istendi. Önümüzdeki süreçte toplu iş sözleşmesi masasına oturacak tarafların, liyakat esaslarını gözeterek yeni düzenlemelere gitmesi bekleniyor.